Beetle juice... || pajjzel blog

2005-05-10 07:07:24 >> Regulamin

„ W ZAMKU INTELEKTU
BĄDŹCIE ZŁOTYM ELEMENTEM IDEAŁU ”

CEL KONKURSU

1. Rozwijanie wrażliwości i wyobraźni plastycznej uczniów biorących udział w konkursie.
2. Rozbudzanie szacunku dla tradycji szkoły i jej dokonań na przestrzeni 60 lat.
3. Uświadomienie uczniom, iż dumą jest przynależność do I LO.

TECHNIKA

1. Technika dowolna z wyłączeniem prac przestrzennych.
2. Format – min A4, max A1.

TERMIN

Prace należy dostarczyć nauczycielowi Wiedzy o Kulturze
do dnia 27. maja 2005.

NAGRODY

Prace oceniane będą przez jury w składzie:
wykładowcy ASP
absolwenci i uczniowie klas artystycznych

Rozdanie nagród i wyróżnień odbędzie się w dniu zakończenia roku szkolnego – 24.06.05.
Dla zwycięzców przewidziane są nagrody książkowe i plastyczne.

skomentuj (2)

2005-04-26 07:02:59 >> Menopauza-powiązania ze stresem

Objawy sfery psychicznej

zęsto występującymi objawiami występującymi w przebiegu klimakterium są dolegliwości takie jak

zmienność nastroju,
spadek zainteresowania życiem seksualnym (tzw. spadek libido).
bezsenność,
pogorszenie pamięci,
zmiany w zachowaniu,
lęki,
zaburzenia koncentracji uwagi,
trudności w podejmowaniu decyzji,
obniżenie napędu do działania,
drażliwość,
płaczliwość.

skomentuj (0)

2005-04-26 06:58:38 >> Nowe metody NLP, które zmieniają STRES w siłę do szybkiego i efektywnego działania.

Jakby to było gdyby dawne uczucie stresu zmieniło się w siłę do szybkiego i efektywnego działania. Wyobraź sobie jakby to było gdyby nagle w Twoim życiu stres, pośpiech, lęki i obawy przestały istnieć, a Twoje życie przeobraziło się w sielankę. Gdyby Twoje każde spotkanie, każdy projekt, każdy egzamin, każda czynność zawsze Ci się udawała. Na wszystko masz czas, jesteś szczęśliwy radosny...

Prawda jest jednak taka, że stres towarzyszy Ci od narodzin aż do śmierci. Żyjesz coraz szybciej i intensywniej, przez co narażasz się na coraz większy stres spowodowany presją świata. Codziennie zmagasz się z pędem zawodowym, ciągłym brakiem czasu, nieustannym natłokiem informacji, obowiązkami zawodowymi i domowymi, które masz wykonać "na wczoraj". Gdy jesteś długo zestresowany odczuwasz stale zmęczenie i znużenie, nie ma w Tobie radości życia ani chęci do działania. Towarzyszy Ci ból karku, pleców, problemy z koncentracją i snem, ciągły niepokój, drżenie rąk, brak apetytu albo nadmierne objadanie się.

Wszystkiemu temu możesz z łatwością zapobiec i jednocześnie w pełni wykorzystać swój potencjał. Z pomocą przychodzą Ci nowe techniki NLP (NeuroLingwistyczne Programowanie). Intensywne i specjalnie wzbogacone szkolenie o najnowsze metody, których nie znajdziesz na innych tego typu kursach. Szkolenie antystresowe zostało zainspirowane umiejętnościami ludzi, którzy przez wiele lat pracowali na stanowiskach obarczonych częstym oraz wysokim poziomem stresu, wykazali się oni niebywałą efektywnością w działaniu i wyróżnili się niewiarygodną odpornością na stres, zachowując przy tym wyśmienite samopoczucie i dobre zdrowie.

Dlaczego niektórzy trenerzy NLP prawie zawsze prowadzą szkolenia wykraczające daleko poza "tradycyjne" techniki antystresowe?

Nasze szkolenie antystresowe jest jedynym w Polsce tego typu szkoleniem, w którego programie NIE MA ANI JEDNEGO ĆWICZENIA RELAKSACYJNEGO!!!

Na naszym szkoleniu nauczysz się wyłącznie bardzo skutecznych metod radzenia sobie ze stresem i dlatego u nas nie znajdziesz również wielu typowych składników szkoleń antystresowych.

rozpoznawanie objawów stresu, identyfikacja czynników stresogennych oraz nazywanie tych czynników;

rozmowy na materacach, które mają na celu szukanie sposobów radzenia sobie ze stresem poprzez dzielenie się z innymi uczestnikami warsztatu trudnymi doświadczeniami;

technik, które eliminują podstawowe źródła stresu z otoczenia;

technik, które pozwalają przygotować się do stresu;

strategii radzenia sobie ze stresem polegającej przede wszystkim na unikaniu go;

doraźnych strategii polegających na rozwijaniu umiejętności związanych z natychmiastowym odzyskiwaniem równowagi w krótkim czasie;

ćwiczeń oddechowych, jogi, treningu autogennego, medytacji i pracy z mantrami, ani żadnych innych ćwiczeń związanych z ?pracą z ciałem?;

rozładowania negatywnych emocji (gniewu, lęków, frustracji, itd.) poprzez zachowania agresywne np. uderzanie kijem baseballowym w materac;

wizualizacji, afirmacji, psychodramy;

muzykoterapii, tańca katarktycznego;

Racjonalnej Terapii Zachowań ani jej elementów;

biologicznego sprzężenia zwrotnego;

osiągania stanu alfa.

Ponadto nie znajdziesz również ANI JEDNEGO ĆWICZENIA, KTÓRE BĘDZIESZ MIAŁ REGULARNIE STOSOWAĆ PO UKOŃCZENIU KURSU!!!

Kto jeszcze chce poznać, najnowsze, zupełnie nieznane w Polsce techniki NLP (NeuroLingwistyczne Programowanie) i jednocześnie raz na zawsze pozbyć się stresu?

Wyobraź sobie szkolenie antystresowe, na którym w najbardziej dynamiczny sposób jaki możesz sobie wyobrazić, dokonujesz ekscytujących odkryć na temat swojego umysłu, poznajesz rozmaite narzędzia dzięki którym możesz ekspresowo i trwale dokonywać rewelacyjnych zmian w swoim życiu, narzędzia które są skuteczniejsze od wszystkiego co dotychczas wdziałeś, ponadto doświadczasz fascynujących i bardzo intensywnych przeżyć, wręcz eksplozję twórczej energii, motywacji, która rozpiera Ciebie w niesamowicie zniewalający sposób. Możesz nawet usłyszeć wewnętrzny głos, który mówi Ci "to jest to".

To wszystko to tylko niewielka część tego co przygotowaliśmy dla Ciebie na najnowszym szkoleniu antystresowym, na którym dzięki fascynującym techniką NLP (Neuro Lingwistyczne Programowanie) w sprawdzony sposób możesz szybko i łatwo wyrobić w sobie odporność na stres, co stanie się Twoim osobistym kapitałem, który będzie procentował przez całe życie, ponieważ na szkoleniu:

nauczysz swoją podświadomość, aby za każdym razem w momencie gdy pojawi Ci się pierwsza oznaka stresu, Twoja podświadomość samoczynnie i automatycznie sprawiła, że będziesz czuł w sobie nagłą eksplozję siły do szybkiego i efektywnego działania, połączoną z uczuciem spokoju mobilizacji i niepohamowaną motywacją;

nauczysz się najskuteczniejszych metod "kotwiczenia" stanów, co sprawi, że będziesz mógł jak za naciśnięciem magicznego przycisku: wyzwolić w sobie potężne pokłady motywacji, energii, mobilizacji...;

pozbędziesz się lęków, obaw i strachu przed porażką, popełnieniem błędu lub zrobieniem czegoś źle;

opanujesz tremę do tego stopnia, że publiczne wystąpienie, czy prezentacja staną się dla Ciebie przyjemnością;

odkryjesz nowe sposoby radzenia sobie z tzw. "trudnymi ludźmi";

nauczysz się jak oddzielać "trudne sytuacje" od towarzyszącego im stresu;

przełamiesz swój opór i obawy wywołane przez osoby, które są dla Ciebie autorytetem;

zyskasz kontrolę nad swoimi myślami, a szczególnie nad tzw. wewnętrznym krytykiem.

Zanim do końca się zdecydujesz zapisać na szkolenie, zobacz co piszą uczestnicy tego szkolenia:

"Gdy przeczytałem ogłoszenie nie wierzyłem, że mogą mnie odstresować, ale zadzwoniłem i usłyszałem: "Wyobraź sobie, jak by to było gdybyś w sytuacji, w której jest dużo napięcia i pośpiechu, miał dostęp do swoich największych pokładów energii, koncentrację połączoną z uczuciem spokoju, motywacji i mobilizacji do działania. Spróbuj nie myśleć o tym, jak w rzeczywistości w takiej sytuacji pocą Ci się dłonie, napinają mięśnie, czujesz drżenie w środku ciała, szybciej bije Ci serce, boli Cię żołądek i głowa, nie możesz spać. Nie myśl o tym, że chcesz ujarzmić swój stres tak aby pracował na Twoją korzyść". Wtedy pomyślałem sobie: "Zdecyduj się, zapisz się na szkolenie, przecież skoro oni dają gwarancje to na pewno jest to skuteczne". Umówiłem się i teraz wiem, że była to najlepsza decyzja. Sytuacje stresowe wciąż mi się zdarzają, ale jestem wtedy spokojny, zmotywowany, mógłbym "góry przenosić"."

Andrzej, lat 43

"Nigdy nie sądziłem że tak proste metody mogą dawać tak rewelacyjne rezultaty. Szkolenie przerosło moje oczekiwania. Wielkie dzięki."

Mariusz

Przeczytaj również wypowiedzi innych uczestników tego szkolenia...

Na tym szkoleniu oprócz odporności na stres uzyskasz:

Certyfikat potwierdzający ukończenie szkolenia antystresowego,

Skrypt zawierający szczegółowy opis elementów szkolenia,

4 konsultacje e-mailowe,

nauczysz się techniki "kotwiczenia", którą będziesz mógł wykorzystywać w rozmaitych innych sytuacjach w życiu nawet takich o których być może nawet myślałeś, że nie da się już nic zrobić, począwszy od przyśpieszonej nauki, czy szybszego czytania, poprzez bezwarunkową pewność siebie, a zakończywszy na szybszym powrocie do zdrowia, w przypadku różnorakich chorób, co pozwoli Ci wreszcie w pełni wykorzystywać własne możliwości,

ponadto po szkoleniu: poprawi się Twój nastrój, zaczniesz myśleć w sposób klarowny, co wpłynie na polepszenie Twojej samooceny i wzrost asertywności!

Zanim do końca się przekonasz do zapisania się na szkolenie "Szczepionka na stres" powiem Ci jeszcze iż bardzo dużą skuteczność szkolenie potwierdziły media. Fragmenty szkolenia były wyemitowane w programie na temat stresu w TVP2. O szkoleniu ukazały się artykuły w miesięcznikach "Razem" i "Moje zdrowie". Przekonaj się, wykonaj ćwiczenie opisane w miesięczniku "RAZEM".

GWARANTUJE CI, ŻE NA CAŁE ŻYCIE POZBĘDZIESZ SIĘ
STRESU

Koniec z kupowania "kota w worku".

Wiem, że to jeszcze dla Ciebie brzmi nieprawdopodobnie, być może nawet wmówiono Ci, że stresu nie można się pozbyć, że jesteś skazany do końca swojego życia na stres i dlatego mam dla Ciebie Specjalną Promocję!

NIE WIERZYSZ??? PRZEKONAJ SIĘ, na

PIERWSZYM SPOTKANIU ZA SYMBOLICZNY 1 ZŁ!!!

Na spotkaniu pokażemy kilka praktycznych metod które stosujemy na szkoleniu. Przyjdź a przekonasz się na własnej skórze, jak bardzo skuteczne są to metody!

Na tym szkoleniu możesz tylko zyskać

Szkolenie grupowe.

"Szczepionka na stres" i Motywacja
- intensywne 3 dni szkolenia, cena 770 zł.
Termin: 13-15 maj.

Grupa do 16 uczestników.

Szkolenie jest objęte aż 3 promocjami, które możesz łączyć:

Młodzież, studenci emeryci i renciści mają, aż 100 zł zniżki!

Gdy zapiszesz się razem z koleżanką lub kolegą, otrzymujesz Ty i Twój znajomy po 100 zł zniżki!

Gdy opłacisz w całości szkolenie na tydzień przed jego rozpoczęciem 100 zł zniżki

Możesz oszczędzić aż 300 zł!

"Szczepionka na stres".
Czas trwania 2 spotkania po 3 godziny (zostanie zrealizowany program jednodniowego szkolenia). Grupa do 16 uczestników. Inwestycja to 370 zł za całość.

Termin 11-12 IV, 30-31 V, w godzinach 18-21.

Promocja! Możesz skorzystać z JEDNEJ z promocji dotyczących szkolenia ?Szczepionka na Stres i Motywacja?. Zapłacisz tylko 270 zł!

Dodatkowa promocja dla młodzieży i studentów: płacisz tylko 170 zł gdy opłacisz szkolenie na tydzień przed jego rozpoczęciem!

Szkolenie indywidualne

Trwa najczęściej ok. 5 spotkań. Jedna godzina szkolenia indywidualnego kosztuje 170 zł.

skomentuj (0)

2005-04-26 06:57:00 >> Alkohol a stres

Każda nowa sytuacja w życiu człowieka wiąże się z niepewnością. Wywołuje potrzebę sprostania wymaganiom, jakie stawia. Często też konsekwencją poczucia niepewności jest napięcie wynikające z niemożności znalezienia gotowych wzorców zachowania się w danej sytuacji. Od tego, do jakiego stopnia człowiek adekwatnie poradzi sobie z wymaganiami sytuacji, będzie zależeć efekt działań patologiczny, neutralny lub prozdrowotny.

Młody człowiek rozpoczynający studia, szczególnie osoba przyjezdna, staje wobec zupełnie nowej jakościowo i ilościowo sytuacji. Pozbawiony dotychczasowych źródeł wsparcia, w obliczu nieskuteczności starych mechanizmów adaptacyjnych, zmuszony jest jej sprostać. Nawiązując do teorii stresu Lazarusa (za Kofta, 1973), przystosowanie się do nowych realiów może być nakierowane na emocje lub rozwiązanie problemu. Wiek osób rozpoczynających studia oraz ilość i jakość zmian życiowych, jakie niesie ze sobą ten okres, pozwalają przypuszczać, że aktywne radzenie sobie z problemem może być poprzedzone działaniem ukierunkowanym na rozładowanie emocji. Środkiem sprzyjającym i ułatwiającym to rozładowanie może być alkohol, zwłaszcza że jest on łatwo dostępny i usankcjonowany społecznie. Pozytywne oczekiwania, co do efektów jego działania w sytuacji napięcia, mogą ten sposób radzenia sobie utrwalać.

Dlatego też w badaniach położono nacisk na postawy i oczekiwania związane z alkoholem. Założono, że im mniejsza tolerancja na stres, tym gorzej młody człowiek będzie sobie radził z wymaganiami, jakie stawia pierwszy rok studiów i większe znaczenie przypisywał będzie piciu alkoholu w ogóle oraz własnym nawykom picia. Taka osoba w sytuacji stresu będzie oczekiwała od alkoholu poprawy nastroju, samopoczucia i zachowania (bezpośrednie efekty picia). Żywić też będzie przekonanie, że picie jest symbolem odporności, męskości i przynależności do grupy (symboliczne efekty picia).

Wieloosiowy model walki ze stresem Hobfolla (za Malon , Mioduchowska, 1997) pozwala przewidywać, jak człowiek będzie radził sobie w trudnych sytuacjach, mając świadomość funkcjonowania w konkretnym środowisku społecznym. Przewidywanie to opiera się na trzech przesłankach tzn.: wiele napięć jest wynikiem relacji interpersonalnych, zmaganie się ze stresem wymaga współpracy z innymi oraz każdy wysiłek społeczny poczyniony przez człowieka ma swe potencjalne konsekwencje. Opierając się na tej teorii można wysnuć wniosek, że młodzi ludzie, dla których jednym ze sposobów radzenia sobie jest alkohol, będą ujawniać więcej zachowań antyspołecznych (np. unikanie zagrożenia lub zachowania ostrożne) w porównaniu z niepijącą grupą, posiadającą w swym repertuarze więcej zachowań prospołecznych (np. poszukiwanie wsparcia społecznego).

Kolejnym czynnikiem, który trzeba wziąć pod uwagę, analizując przyczyny picia jako formę radzenia sobie z wymaganiami sytuacyjnymi, jest ocena własnych strat i zysków. Bilans własnych zasobów wynika między innymi ze stosowanych mechanizmów radzenia sobie oraz stosunku do alkoholu. Zgodnie z teorią zachowania zasobów Hobfolla (1998), osoby wrażliwsze na obciążenia, będą bardziej podatne na utratę zasobów i będą posiadały ich mniej. Konsekwencją tego będzie eskalacja spirali strat, co wtórnie rzutować może na sposoby radzenia sobie ze stresem i postawy wobec alkoholu (osoby mniej odporne na stres, które radzą sobie z nim pijąc alkohol, będą bardziej podatne na utratę i niekorzystnie oceniać będą własny bilans zasobów).

Klamrą spinającą wymienione wyżej elementy (postawy, sposoby radzenia sobie i bilans), a równocześnie pryzmatem, przez który patrzymy na świat jest poczucie koherencji (Antonovsky, 1995). Traktując świat jako przewidywalny, zrozumiały i sensowny, determinujemy zakres i sposoby w nim działania. To samo dotyczy również postrzegania własnej osoby. Szczególnie istotną funkcję pełni w sytuacjach trudnych, gdzie niedobór i chaotyczność informacji, napięcie i niepewność co do skutków własnych działań, skutecznie przeciwdziała lub co najmniej utrudnia przystosowanie się do nich. Wpływa też na oczekiwania i postawy związane z alkoholem oraz sposób bilansowania własnych doświadczeń życiowych.

* * *
Informacje na temat wpływu poczucia koherencji na radzenie sobie ze stresem pierwszego roku studiów, postrzeganie własnych zasobów i deficytów odpornościowych oraz postaw związanych z alkoholem, są istotne o tyle, że pomocne być mogą przy konstruowaniu zajęć integracyjnych dla osób rozpoczynających studia. Informacje te mogą także przydać się osobom prowadzącym zajęcia, gdyż niewłaściwe przystosowanie się do stawianych wymagań i obciążenia z tym związane, znacznie przyczyniają się do niepowodzeń szkolnych na pierwszym roku studiów.

Reasumując, są więc podstawy by przypuszczać, że w zależności od poziomu poczucia koherencji postawy, przekonania i oczekiwania związane z alkoholem, a także bilans zasobów oraz sposoby radzenia sobie będą się zmieniać. Zależność ta ma znaczenie szczególnie u ludzi młodych, których sposób widzenia świata podlega stałemu rozwojowi i przekształceniom. Można ją zilustrować poniższym diagramem.

skomentuj (0)

2005-04-26 06:54:55 >> Stres w rodzinie i w szkole

Stres pełni funkcję stymulującą, dynamizującą wszelkie poczynania człowieka, jest jednak także potencjalnym czynnikiem zagrażającym jego rozwojowi, szczególnie wtedy, gdy człowiek nie potrafi radzić sobie z jego przedłużającym się trwaniem. Z jednej więc strony jest czymś, co pozwala nam żyć, uczyć się, zdobywać nowe umiejętności i wiedzę, z drugiej stanowi coś, co może uszkadzać już posiadane kompetencje lub blokować nabywanie nowych.

Człowiek w kolejnych okresach swego życia - dzieciństwa, dorastania i dorosłości -podlega różnorakim wpływom. Poziom jego funkcjonowania zmienia się na skutek oddziaływania różnorakich sił działających tak od wewnątrz, jak i od zewnątrz. Zmianom podlega nie tylko sposób zaspokajania potrzeb, ale także kontaktowanie się z otoczeniem, z innymi ludźmi.

Siły wewnętrzne, czy jak to określamy czynniki psychologiczne, którym podlegamy przez całe życie, to stale zmieniające się własne plany, zamierzenia, marzenia, uświadamiane potrzeby, nawyki, oczekiwania, przekonania i odczuwane emocje. Siły wewnętrzne - to także bodźce płynące ze stale podlegającego zmianom organizmu czy to na skutek procesów wzrastania, czy np. choroby, bądź okresowych, związanych z różnymi czynnikami, spadków jego sprawności. Siły zewnętrzne zaś to naciski społeczne, czyli formułowane bezpośrednio oczekiwania i wymagania ze strony innych ludzi albo też przekazywane pośrednio, np. poprzez organizację przestrzeni, czasu, dostęp do różnych przedmiotów i dóbr - standardy społeczne, kulturowe, materialne, reklama i inne sposoby społecznego uwodzenia.

Naciski te - psychologiczne, biologiczne i społeczne - wchodzą w rozmaite interakcje ze sobą. Łącznie tworzą pole wspólnych sił, pole, które określa się jako zadanie rozwojowe. Realizacja kolejnych zadań rozwojowych jest tym właśnie, co powoduje, że człowiek się zmienia, opanowuje nowe umiejętności, gromadzi doświadczenia. Poradzenie sobie z zadaniem, którego istotę stanowi właśnie napięcie, wynikłe ze ścierania się nacisków społecznych, biologicznych i psychologicznych, daje osobie siłę do przyjmowania nowych wyzwań, podejmowania nowych zadań, do radzenia sobie - a przynajmniej podejmowania próby - z następnymi zadaniami rozwojowymi. Przeżywanie stresu jest więc koniecznością wynikającą z prawideł ludzkiego rozwoju, którego istotę stanowi ścieranie się nowego (nowych wymagań społecznych, nowych potrzeb) ze starym (posiadane umiejętności, struktury wiedzy, przekonania).

*

Stawiając pytanie o sens doświadczania stresu przez człowieka nie można pominąć kwestii kontekstu, w jakim się to dzieje. Kontekst ten ma wiele wymiarów:

fizyczny - środowisko fizyczne, w którym człowiek żyje i działa, a którego skutków doświadcza najbardziej bezpośrednio poprzez swe ciało i sprawność jego funkcjonowania,
społeczny - środowisko społeczne, ze wszystkimi siedliskami naturalnymi i instytucjonalnymi, z jego wymiarem kulturowym, edukacyjnym, politycznym, ekonomicznym,
psychologiczny - świat przeżyć człowieka, jego życiowych doświadczeń, planów i marzeń.
Jakość owego kontekstu fizycznego. społecznego i psychologicznego ma znaczący wpływ na to, jak człowiek w każdym wieku, w każdym okresie swego życia radzi sobie ze stresem, do jakich zasobów w sobie i w swym otoczeniu może się odwoływać, na jaką pomoc ze strony innych ludzi może liczyć. Pomoc ta może wspomagać jego własne kompetencje i wtedy ma charakter prorozwojowy, ale może też wyręczać, doprowadzać do powstawania wyuczonej bezradności, ma więc charakter antyrozwojowy.

Wynika z tego, iż stres, jako nieodłączny składnik ludzkiego życia, może być dobrodziejstwem dla rozwoju człowieka wtedy tylko, gdy jego oddziaływanie wprzęgnięte zostanie w cykl rozwoju człowieka i gdy z cyklem tym zestrojony jest proces oddziaływania czynników kontekstu fizycznego, psychologicznego i społecznego.

W okresie dzieciństwa i dorastania kontekst oddziałuje dwiema drogami -bezpośrednio i pośrednio - poprzez osoby dorosłe i rówieśników. To inni ludzie mogą stanowić dla rozwijającego się człowieka źródło zasobów, a także źródło nadziei w zmaganiu się z trudnościami. Pojawia się więc problem, który określić można jako problem profilaktyki stresu. Rozumieją tu będziemy jako: podejmowanie takich oddziaływań przez osoby odpowiedzialne za kształtowanie warunków do rozwoju człowieka (rodziców, opiekunów, nauczycieli), które poprzez odpowiednie modelowanie (kontrolowanie) czynników kontekstu (kontrola siły i jakości ich oddziaływania, stopień dopasowania do poziomu aktualnych kompetencji osoby, także do stojących przed nią w danym okresie życia zadań rozwojowych) we wszystkich jego wymiarach, przyczyniają się do wzmacniania kompetencji jednostki, umożliwiających jej rozwiązywanie konfliktów pomiędzy naciskami biologicznymi, społecznymi i psychicznymi a więc umożliwiających jej radzenie sobie ze stresem, którym jest podjęcie kolejnego zadania rozwojowego.

Wzmacnianie kompetencji dotyczy trzech obszarów. Jest to, po pierwsze, budowanie pozytywnego obrazu siebie samego i zaufania do siebie. Po drugie, kształtowanie pozytywnej, wewnętrznej motywacji do działania oraz poczucia sprawstwa. I po trzecie, kształtowanie kompetencji realizacyjnych, czyli wyposażanie w różnorodne narzędzia-umiejętności radzenia sobie w specyficznych kontekstach, sytuacjach, zdarzeniach, zadaniach.

*

Im młodsze dziecko, tym większa jest rola osób dorosłych jako mediatorów między nim a jego kontekstem rozwojowym. Dlatego też nasz model profilaktyki stresu zakłada, iż to dorośli stanowią w nim najważniejsze ogniwo. Ważne stają się ich kompetencje osobiste we wszystkich obszarach, ich gotowość i umiejętność radzenia sobie z własnym stresem, ich gotowość i umiejętność wchodzenia z dzieckiem w relację opartą na wzajemności i spełniającą warunki "wrażliwego nauczania". Od nich zależy umiejętność tworzenia dziecku zdrowego, bezpiecznego, ale jednocześnie prorozwojowego, pełnego wyzwań kontekstu do działania z jednoczesnym wspomaganiem procesu rozwoju poprzez aktywizowanie (np. uświadomienie) już posiadanych przez dziecko zasobów oraz mobilizowaniem go do korzystania z zasobów zewnętrznych (dotąd jedynie potencjalnie mu dostępnych).

Głównym zamierzeniem projektów profilaktycznych w naszym rozumieniu byłoby więc wzmacnianie kompetencji dorosłych oraz budowanie u nich umiejętności podobnego sposobu działania względem ich podopiecznych: rodziców względem swych dzieci i nauczycieli względem swych uczniów. Byłyby to projekty oparte na idei pośredniczenia i doradztwa. Rolą specjalistów - psychologów, pedagogów - byłoby uruchomienie owego procesu. W pierwszej fazie specjalista pełniłby rolę pośrednika, pomocnika i doradcy względem dorosłych, np. nauczycieli. Wzmacniałby ich osobiste kompetencje, a jednocześnie przygotowywał do podjęcia takiej samej roli (tutora) względem rodziców oraz względem uczniów. Rodzice stawaliby się pomocnikami i doradcami względem swych dzieci, wzmacniając ich osobiste kompetencje i przygotowując je - poprzez wyposażanie w różne umiejętności - do roli tutorów względem rodzeństwa czy rówieśników. W podobnej roli jest nauczyciel względem uczniów - jako pomocnik i doradca tworzy środowisko sprzyjające ich rozwojowi osobistemu oraz przygotowuje ich do roli tutorów względem kolegów.

*

Taki sieciowy układ, w którym specjalista oddziałuje na najbardziej wrażliwe miejsca (tu: dorosłych), uruchamia efekt kaskady. Sądzimy, iż jest to najlepsza egzemplifikacja idei profilaktyki stresu: dorośli i dzieci tworzą układ wzajemnych zależności, uczą się nawzajem korzystać ze swych zasobów, nawzajem pomagają sobie w zmaganiu się z zadaniami rozwojowymi, a także z przeciwnościami losu, kiedy to siła nacisków znacznie przewyższa indywidualną moc poradzenia sobie z nimi i odwołanie się do pomocy zewnętrznej staje się koniecznością.

Ważna właściwość opisywanego tu efektu, technicznie nazywanego kaskadą, to budowanie i wzmacnianie poczucia sprawstwa, któremu towarzyszą z jednej strony narastające zaufanie do własnych kompetencji oraz tendencja do korzystania z już posiadanych zasobów, a z drugiej strony wzrost odpowiedzialności za bliższe i dalsze konsekwencje własnych działań. Jednym z istotnych i stosunkowo trwałych osobistych zysków, jakie wynosi jednostka w opisywanym przez nas układzie, jest kształtowanie się wysokich standardów oczekiwań względem siebie, z jednoczesnym przekonaniem, wynikającym z doświadczenia, że ich osiąganie jest możliwe. Tym samym powstaje "ideologia społeczna" oparta na języku nadziei i poszukiwania, a nie na języku wyrażającym kontrolę, zagrożenia i zwątpienia.

Wnioski
Warunkiem prawidłowego rozwoju człowieka, niezależnie od wieku, jest zaspokojenie jego podstawowych potrzeb, w tym potrzeby kontaktu emocjonalnego i bezpieczeństwa.
Im człowiek jest młodszy lub mniej sprawny, tym bardziej zależny jest w zaspokajaniu swych potrzeb od otoczenia - pomocy innych ludzi.
W układach naturalnych zwykle dorośli i starsze dzieci pełnią rolę osób pomagających. Tak dzieje się w rodzinie. Tak może dziać się w szkole, gdzie nauczyciele oraz starsi uczniowie mogą taką rolę pomocnika i doradcy pełnić względem młodszych.
Warunkiem prawidłowego rozwoju jest jednak także podejmowanie zadań, bycie aktywnym, podejmowanie wyzwań, jakie stawia otoczenie. Przeżywanie napięć (stresu) związanego z podejmowaniem wyzwań stanowi więc nieodłączny element rozwijania się każdego człowieka.
Każdy człowiek, niezależnie od wieku, ma określoną odporność na stres, jedne zadania są dla niego łatwe i zbyt łatwe, inne stanowią trudność, czasami nie do pokonania. Każdy też wymaga innej pomocy, innego rodzaju wsparcia.
Bez właściwego co do charakteru i udzielonego we właściwym momencie wsparcia nie potrafimy działać w wielu trudnych sytuacjach, jesteśmy mało efektywni, ponosimy zbyt duże koszty emocjonalne.
Zadaniem rodziców i wychowawców jest więc nie tyle chronienie dzieci (uczniów) przed oddziaływaniem czynników mogących stanowić dla nich źródło stresu, ile kontrolowanie siły oddziaływania tych czynników, uczenie dzieci takiego kontrolowania, ale przede wszystkim wspieranie ich wtedy, gdy podejmują próby radzenia sobie z nimi.
Z tego względu ważne jest, czy dorośli - rodzice i nauczyciele - sami posiadają odpowiednią wiedzę i umiejętności, by umieć kontrolować swe własne źródła stresu i by umieć sobie z już doświadczonym stresem skutecznie radzić; ważne są więc ich osobiste kompetencje.
Programy profilaktyki stresu powinny zatem kłaść nacisk na kształtowanie odporności na stres u dorosłych, ale także uczyć ich tego, jak różnie mogą oni udzielać wsparcia dzieciom i młodzieży podejmującym różne próby radzenia sobie ze stresem.
Dorośli i dzieci (nauczyciele i uczniowie) mogą tworzyć sieć wzajemnego wsparcia dla siebie. W budowaniu tej sieci pomocni mogą okazać się specjaliści psychologowie czy pedagodzy tylko wtedy jednak, gdy swą działalność opierać będą na założeniu, iż ich zadaniem jest jedynie wspieranie i wzmacnianie procesów zachodzących w naturalnych grupach, a więc odpowiadanie na potrzeby ludzi, a nie ich modelowanie. Mają oni wzmacniać poczucie sprawstwa i poczucie odpowiedzialności za podejmowane działania tak u dorosłych, jak i u dzieci czy młodzieży.

skomentuj (0)

2005-04-26 06:53:01 >> PO

jakość naszego działania w bardzo dużej mierze zależy od poziomu stresu, któremu jesteśmy poddani. Oznacza to, że w przypadku zbyt niskiego pobudzenia (niskiego poziomu stresu) efektywność naszej pracy jest gorsza, odczuwamy brak motywacji do działania, znużenie, znudzenie. Nadmierne pobudzenie (silny stres) podobnie niekorzystnie wpływa na efekty naszego działania. Warto pamiętać, iż sami mamy możliwość regulowania poziomu stresu poprzez postawę wobec doświadczanych sytuacji, poprzez sposób ich interpretacji. Wiedząc o tym, możemy wpływać na efektywność swoich działań poprzez wzrost i zoptymalizowanie poziomu pobudzenia (stresu).
Przejdę teraz do omówienia związku pomiędzy poziomem stresu a efektami naszej pracy. Omówię ponadto sposoby określania właściwego- optymalnego dla siebie poziomu pobudzenia.
Kontrola nad własnym pobudzeniem (stresem) zależy od rodzaju sytuacji:
• Krótkotrwały stres jakim jest np. trudne spotkanie, zawody sportowe czy konfrontacja z adwersarzem wymagania innego sposobu “zarządzania adrenaliną” by osiągnąć optymalny rezultat.
• Długotrwały stres, w którym wysoki poziom adrenaliny może dezorganizować działanie wymaga koncentracji na innych aspektach. W tego rodzaju sytuacjach ważne są takie sposoby kontrolowania własnego pobudzenia, które uwzględniają gospodarkę energetyczną, morale, samopoczucie.
Jak zidentyfikować optymalny poziom stresu?

Skuteczną metodą w określaniu optymalnego poziomu stresu jest prowadzenie dzienniczka przez kilkanaście tygodni. Skrupulatne notatki sporządzane każdego dnia pozwolą wreszcie określić jaki poziom pobudzenia, napięcia jest dla ciebie najlepszy. Dokładniej zajmuje się opisem tej metody w sekcji poświęconej rozumieniu i kontroli stresu.
Znaczenie kryzysów życiowych

Terminem kryzysy życiowe określa się następujące zdarzenia: śmierć współmałżonka, rozwód, bankructwo, a także wiele innych, które potrafią załamać dotychczasowy porządek nawet osobom o wyjątkowo wysokiej odporności na stres.
Różne zdarzenia życiowe mają specyficzną siłę oddziaływania. W wielu przypadkach można przewidzieć nadejście takiego zdarzenia i spróbować przygotować się na nie. Warto również przypomnieć sobie te kryzysy, których już doświadczyliśmy. Ich wpływ na naszą postawę wobec trudnych doświadczeń jest niepodważalny. Ciekawe prace z tego zakresu prowadzili dr T H Holmes i R H Rahe- skonstruowali skalę określającą wielkość stresu w “jednostkach zmian życiowych”- (LCU). Zamierzeniem autorów było stworzenie narzędzia, które pozwoli oszacować znaczenie rozmaitych wydarzeń życiowych dla rozwoju stresu i potencjalnych jego konsekwencji. Im wyższy wskaźnik, tym bardziej znacząca jest dla powstania stresu określona sytuacja życiowa lub zdarzenie. W oparciu o uzyskany wynik można oszacować własny wskaźnik ryzyka, a co za tym idzie zagrożenie problemami zdrowotnymi- zarówno natury psychicznej jak i fizycznej. Zdaniem autorów skali, istnieje ryzyko rozwinięcia się w ciągu dwóch lat poważnej choroby u ludzi, którzy uzyskali w sumie ponad 300 punktów LCU. Poniżej zamieszczona skala jednostek LCU pozwoli ci oszacować twój własny wskaźnik ryzyka.
1. śmierć współmałżonka 100
2. rozwód 73
3. separacja 65
4. kara więzienia 63
5. śmierć bliskiego członka rodziny 63
6. własna choroba lub uszkodzenie ciała 53
7. małżeństwo 50
8. utrata pracy 47
9. pogodzenie się ze współmałżonkiem 45
10. odejście na emeryturę 45
11. zmiana stanu zdrowia członka rodziny 44
12. ciąża 40
13. kłopoty seksualne 39
14. pojawienie się nowego członka rodziny 39
15. reorganizacja przedsiębiorstwa 39
16. zmiana stanu finansów 38
17. śmierć bliskiego przyjaciela 37
18. zmiana kierunku pracy 36
19. zmiana częstotliwości kłótni ze współmałżonkiem 35
20. wysoki kredyt 31
21. pozbawienie prawa do kredytu czy pożyczki 30
22. zmiana obowiązków w pracy 29
23. syn lub córka opuszcza dom 29
24. kłopoty z teściową 29
25. wybitne osiągnięcia osobiste 28
26. żona zaczyna lub przestaje pracować 26
27. rozpoczęcie lub zakończenie nauki szkolnej 26
28. zmiana warunków życia 25
29. zmiana nawyków osobistych 24
30. kłopoty z szefem 23
31. zmiana godzin lub warunków pracy 20
32. zmiana miejsca zamieszkania 20
33. zmiana szkoły 20
34. zmiana rozrywek 19
35. zmiana w zakresie aktywności religijnej 19
36. zmiana aktywności towarzyskiej 18
37. niewielka pożyczka 17
38. zmiana nawyków dotyczących snu 16
39. zmiana liczby członków rodziny zbierających się razem 15
40. zmiana nawyków dotyczących jedzenia 15
41. urlop 13
42. Boże Narodzenie 12
43. pomniejsze naruszenie prawa 11
Zdarzenie kryzysowe (Life Crisis Units) a prawdopodobieństwo choroby
LCUs Prawdopodobieństwo choroby
300 80%+
200-299 50%
150-199 33%
Jeżeli więc osiągnąłeś wysoki wynik na skali LCU lub przewidujesz, ze w przyszłości zagraża ci taki wynik, być może warto byłoby, sięgając po odpowiednie strategie rozwiązywania problemów, zniwelować poziom stresu.
Jakie jest niebezpieczeństwo utraty kontroli nad stresem?

Wysoki poziom stresu może prowadzić do utraty kontroli nad swoim zachowaniem. Niemniej jednak jest to również okazja do zdobycia doświadczenia, w oparciu o które można zacząć budować własną strategię radzenia sobie ze stresem by w przyszłości uniknąć utraty panowania nad sobą i nie dopuścić do dezorganizacji swego postępowania.
Skutki utraty kontroli nad długoterminowym stresem mogą być znacząco bardziej niebezpieczne.
W konsekwencji może dojść do:
• Wyczerpania, przemęczenia,
• Depresji,
• Wypalenia,
• załamania nerwowego.
Przystąpię teraz do omówienia poszczególnych skutków oddziaływania stresu a ponadto zaproponuję metody pozwalające uchronić się przed nimi.
Wyczerpanie, zmęczenie

Sposoby uniknięcia tego stanu są prostsze niż nam się wydaje- wystarczy wcześniej kłaść się spać lub robić przerwę w czasie wykonywania pracy. Inna rada brzmi tak: upewnij się czy wszystkie te czynności, które cię teraz pochłaniają służą osiągnięciu twoich życiowych celów. W ten sposób możesz zidentyfikować czynności, które są bezcelowe a zatem możesz je wyeliminować.
Innym jeszcze sposobem uchronienia się przed stanem wyczerpania jest usprawnienie metod gospodarowania swoim czasem, które pozwolą ci podnieść efektywność własnej pracy, dając jednocześnie czas na relaks.

Co to jest stres?

Stres najogólniej można określić jako niespecyficzną reakcję organizmu na wszelkie stawiane mu zadania. Radzenie sobie z zadaniem jest tu oczywiście rozumiane bardzo szeroko. Jest nim próba zdobycia pracy jak również przystosowanie się do zbyt wysokiego poziomu hałasu.
Niektóre definicje określają stres jako wysiłek adaptacyjny organizmu, którego celem jest przystosowanie się do funkcjonowania w istniejących warunkach zewnętrznych. Adaptacja taka może polegać zarówno na przystosowaniu się do zmian w otoczeniu, jak również dostosowaniu organizmu do funkcjonowania w stałych warunkach, jeśli odbiegają one od optymalnych, np. jeśli stale przebywamy w miejscu o jednostajnym ale zbyt wysokim natężeniu hałasu. Często mówiąc o stresie mamy na myśli sytuację, jaka powstaje pod wpływem gwałtownych wydarzeń o dużym znaczeniu dla jednostki. Np. śmierć współmałżonka, zwolnienie z pracy, kontakty z przełożonym w trudnej dla firmy sytuacji, itp. Zapominamy przy tym, że długotrwały stres powstaje również pod wpływem codziennych wydarzeń, stylu życia, pośpiechu, itp. Wysiłek adaptacyjny jest podejmowany przez organizm w każdej sytuacji, w której wymagania otoczenia przekraczają aktualne możliwości. Celem takiej reakcji jest zwiększenie możliwości organizmu. W warunkach naturalnych sytuacją wymagającą wzmożenia wysiłku (a zatem także zwiększeni możliwości organizmu) jest np. atak drapieżnika. Reakcja stresowa pozwala na większy wysiłek, szybszą ucieczkę lub bardziej efektywną walkę. Jest to więc reakcja ułatwiająca przystosowanie do wymagań otoczenia. Współczesnemu człowiekowi rzadko przytrafia się zagrożenie ze strony drapieżników. Wymagania, jakie stawia nam otoczenie, to polecenia szefa, konieczność utrzymania rodziny, przymus zdążenia na czas, chęć sprostania wymogom programu nauczania w szkole, itp. Sytuacje takie zdarzają się nieustannie. Są więc przyczyną nieustannego stresu, czyli najgroźniejszej jego postaci.
Czy stres zawsze jest zły?
Przyzwyczailiśmy się traktować stres jako zjawisko negatywne, szkodliwe, którego za wszelką cenę należy unikać. Jak wiemy z poprzedniego akapity, stres nie musi jednak być szkodliwy. Poprzez mobilizację sił organizmu ułatwia radzenie sobie w trudnych sytuacjach. Umiarkowany stres podnosi jakość wykonania zadań. Trema, która też jest rodzajem stresu, może działać mobilizująco i sprawiać, że możemy dobrze wypadniemy przed tłumem widzów, czyli w sytuacji dużego obciążenia psychicznego. Stres jest też bardzo ważnym czynnikiem stymulującym rozwój psychiczny dzieci. Nie tylko wzmaga wydolność organizmu, ale poprzez emocje daje sygnał, że należy podjąć działanie. Między innymi dzięki niemu dziecko uczy się rozwiązywać problemy. Czym różni się dobry stres od złego? Stres jest naszym sprzymierzeńcem, jeśli jest ograniczony w czasie, jego natężenie zaś nie przekracza umiarkowanego, właściwego dla danego organizmu poziomu. Ważne też, zwłaszcza w przypadku dzieci, aby stres występował w sytuacji, w której rozwiązanie sytuacji problemowej będącej jego przyczyną jest możliwe. Napięcie spowodowane stresem po rozwiązaniu problemu umożliwia doznanie uczucia ulgi. Dziecko w takiej sytuacji uczy się, radzić sobie z problemami poprzez rozwiązywanie ich, nie zaś unikanie lub zaprzeczanie ich istnieniu. Nabiera też poczucia sprawstwa, czyli możliwości wywierania wpływu na swoje otoczenie.
Kiedy jesteś narażony na stres?
Zły stres, to przede wszystkim taki, który występuje nieustannie. Wynika najczęściej z niekorzystnych warunków życiowych lub trwałej sytuacji będącej jego źródłem (stresorem), w której rozwiązanie problemu nie jest możliwe. Niekorzystne warunki życiowe to przede wszystkim nieustanny niepokój o możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb lub ich permanentne niezaspokojenie. Należy do nich zaliczyć nie tylko potrzeby organiczne, jak pożywienie, sen, seks, ale także potrzeby wyższego rzędu jak potrzeba miłości, akceptacji, przynależności, bezpieczeństwa czy samorealizacji. Silnym stresem jest wiec nie tylko sytuacja, w której od działania zależy możliwość zdobycia środków do życia lub uniknięcie śmiertelnego zagrożenia, ale także taka, w której od naszego zachowania zależy uniknięcie utraty ukochanej osoby lub przyjaciół, uzyskani pozytywnejoceny naszych działań, itp. Trwałe oddziaływanie stresorów ma miejsce np. wtedy, gdy ciągle żyjemy w hałasie, pośpiechu, pod presją wymagań ważnej dla nas osoby (żony/męża, rodziców, szefa), nieustannie rywalizujemy, itp.
Reakcja organizmu na stres jest uzależniona od wielu czynników. Jednym z najważniejszych są indywidualne cechy. Ta sama sytuacja może stać się źródłem bardzo silnego stresu dla jednej osoby, nie wywierając jednocześnie zauważalnego wpływu na inną. Reakcja organizmu jest też uzależniona od jego przygotowania. Znacznie silniejszą reakcją wykazują się ludzie, których organizmy są wyczerpane, np. brakiem snu, deficytami żywieniowymi, lub też ciągłym stresem pochodzącym z innych źródeł. Niezaspokojenie podstawowych potrzeb lub wyczerpanie organizmu chorobą, podobnie jak wycieńczenie z powodu choroby zmniejszają naszą odporność na stres. Szczególnie istotnym czynnikiem determinującym naszą odporność na stresory jest subiektywna interpretacja sytuacji jako zagrażającej lub niezagrażającej. Osoba wierząca we własne możliwości i mająca wysoką samoocenę znacznie łagodniej zareaguje na zagrożenie utratą pracy (przewidując, że bez trudu znajdzie inną), niż osoba o zaniżonej samoocenie, która nie wierzy, że uda jej się znaleźć innego, dobrze płatnego zajęcia.
Jedną z najczęściej występujących przyczyn niskiej odporności na stres jest brak higieny psychicznej. Uwarunkowania społeczno-gospodarcze wielu ludzi zmuszają do życia w dużym pośpiechu, działania w wysokiej niepewności, podejmowania decyzji, z którymi wiąże się duże ryzyko, poddania się wymaganiom szefa itd. Także nieustanna rywalizacja (w pracy, w szkole, w grupie towarzyskiej) stwarza wysokie napięcie emocjonalne. Chęć sprostania wszystkim wymaganiom otoczenia często skłania nas do poświęcania coraz większej ilości czasu na obowiązki. Aby znaleźć ten czas, ograniczamy przyjemności, odpoczynek, relaks, czyli wszystkie elementy, które pozwalają na regenerację sił i zwiększenie odporności na stres. Zaniedbana higiena psychiczna czyni ans otwartymi na wszelkie czynniki wyniszczające naszą psychikę.
Co się dzieje z organizmem i psychiką, gdy jesteś w stresie?
Stres jest złożoną reakcją, w której można zaobserwować zmiany zarówno w procesach emocjonalnych jak i fizjologicznych. Ułatwieniem w zrozumieniu, czym jest stres, daje uświadomienie sobie, że jest to reakcja, która ma przygotowywać do walki lub ucieczki. Odgrywa ona ważną rolę w ewolucji ułatwiając poszczególnym gatunkom przetrwanie. Oczywiście człowiek przeżywa swój stres nieco inaczej niż zwierzęta, jednak istnieją też ważne podobieństwa. Większość elementów (zarówno fizjologicznych, jak i emocjonalnych) stresu w jakiś sposób ułatwia właściwą reakcję w sytuacji zagrożenia (walkę lub ucieczkę). Do fizjologicznych komponentów stresu należą m.in.:
• wzrost ciśnienia tętniczego
• przyspieszenie akcji serca
• zwiększenie stężenia glukozy w krwi
• wzrost napięcia mięśniowego
• przyspieszony, płytki oddech
• wyostrzenie zmysłów
• suchość w ustach
• zwiększona aktywność gruczołów potowych
• przyspieszona perystaltyka jelit
• zwiększone napięcie mięśni gładkich (m.in. skurcz żołądka powodujący bóle psychogenne)
• charakterystyczne zmiany w zapisie EEG
• charakterystyczne zmiany w gospodarce hormonalnej
Emocjonalne komponenty stresu wyrażają się przede wszystkim:
• lękiem
• niepokojem
• zwiększoną czujnością
• drażliwością
• agresją
Łatwo zauważyć, że wszystkie zmiany zachodzące w organizmie pod wpływem stresora ułatwiają organizmowi przetrwanie w sytuacji zagrożenia. Zwiększona stężenie cukrów, przyspieszony oddech, zwiększone napięcie mięśniowe, przyspieszona bicie serca mają za zadanie zwiększyć wydolność organizmu, co ułatwia walkę lub ucieczkę. Zwiększona aktywność gruczołów potowych w sytuacji walki ułatwia wyślizgnięcie się agresorowi, zmiany hormonalne zapewniają długotrwałe podtrzymywanie opisanych reakcji. Wyostrzenie zmysłów ułatwia dostrzeżenie zagrożenia, itp. Także elementy emocjonalne stresu służą walce lub ucieczce. Lęk wzmaga motywację do działania, ochotę do walki. Wzrost agresji powoduje, że walka jest bardziej skuteczna, itd. Stres pomógł przetrwać i rozwinąć się naszemu gatunkowi. Także współcześnie pełni on ważną funkcję. Gdy wykonujemy ważne zadanie w umiarkowanym stresie, zwiększenie wydolności organizmu pozwala wykonywać każde zadanie dłużej, bez odpoczynku. Napięcie emocjonalne zawęża pole świadomości, przez co znacznie łatwiej przychodzi na skoncentrować się na zadaniu. Wydzielające się hormony ułatwiają zniesienie niewygód, bólu i zmęczenia. Procesy te w podobny sposób przynoszą nam korzyści podczas zajęć w szkole przetrwania i w biurze, gdy przy biurku pracujemy nad ważnym projektem.
Stres może jednak być także niszczący. Dzieje się tak w dwóch przypadkach. Po pierwsze, gdy jednorazowy stresor jest zbyt silny. Zbyt duże pobudzenie organizmu powoduje dezorganizację zachowainia. Dzieje się tak np. w przypadku ucznia, który choć świetnie przygotowany do odpowiedzi przy tablicy czuje pustkę w głowie i nie potrafi sobie przypomnieć niczego. Natychmiast gdy usiądzie w ławce przypomina sobie jednak odpowiedzi na wszystkie pytania. To właśnie stres (zbyt duży jak na możliwości tego ucznia) spowodował dezorganizację zachowania uniemożliwiając reakcje adekwatna do wymagań otoczenia. Po drugie zaś, gdy stres ,choć umiarkowany, działa w sposób ciągły. Permanentnie podwyższone pobudzenie organizmu powoduje:
• choroby układu krążenia (zawał, chorobę niedokrwienną, arytmię, nadciśnienie tętnicze)
• podwyższony poziom cholesterolu we krwi
• zaburzenia miesiączkowania
• zaburzenia erekcji
• obniżenie wydolności układu immunologicznego (obronnego)
• zaburzenia snu (głównie bezsenność i lęki nocne)
• bóle psychogenne
Liczne efekty długotrwałego stresu powoduj± także dolegliwości psychiczne oraz obniżenie wydajności umysłu:
• problemy z koncentracją (długotrwały stres działa inaczej niż ten wywołany nagłym, jasno określonym bodźcem)
• zaburzenia pamięci (nadmierne wydzielanie glukokortykosterydów powodują trwałe uszkodzenie niektórych struktur mózgu odpowiedzialnych za pamięć krótkotrwałą)
• obniżenie nastroju (z depresją włącznie)
• zaburzenia nerwicowe
• obniżenie motywacji, zniechęcenie
• drażliwość
Długotrwałe skutki stresu.
Jednym z najważniejszych mechanizmów decydujących o wyniszczającym działaniu długotrwałego stresu na nasze życie jest mechanizm błędnego koła.
Praca w nieustannym napięciu powoduje kłopot z koncentracją i pamięcią. Popełniane w wyniku tego błędy powodują reakcję szefa, co staje się kolejnym źródłem stresu. Dodatkowo po pewnym czasie człowiek ów dostrzeże u siebie problemy z zasypianiem. Skrócony sen przyczyni się do powiększenia kłopotów z koncentracją i pamięcią. Niepowodzenia w pracy i nieustanny niepokój oraz wynikając z nich ciągłe uczucie zmęczenia spowodują stopniową izolację, odbiorą umiejętność czerpania radości z codziennych wydarzeń, co nie pozwoli na chwilowy nawet odpoczynek od codziennych problemów. Skutki działania takiego mechanizmu często są bardzo powolne, przez co trudne do zauważenia. Stopniowo, ale systematycznie narastające problemy zdrowotne, zanik motywacji, zniechęcenie, przygnębienie początkowo nie są zauważane, następnie traktujemy je jako przejściowe - "trudny dzień". Gdy takich trudnych dni jest coraz więcej i zauważamy, że dzieje się z nami coś niedobrego, zazwyczaj jesteśmy tak bardzo przyzwyczajeni do przyjętego sposobu życia, że nie przychodzi nam na myśl, aby wziąć go pod uwagę jako źródło problemów. Problemy te nawarstwiając się niszczą nie tylko nasz życie, ale także życie naszych bliskich.
Czy ze stresem można walczyć?
Współczesny człowiek często przyjmuje postawę bezradności wobec własnego stresu i stanu psychiki. W postawie tej tkwi założenie, że choć nasz styl życia nie jest zdrowy, to nie da się go zmienić. Świat pędzi naprzód, my zaś musimy dotrzymać mu kroku. Takie podejście nie jest całkiem bezpodstawne. Nieprzejmowanie się codziennymi problemami może powodować ich narastanie, co szybko zwielokrotni przyczyny stresu. Nie oznacza to jednak całkowitej bezradności. Psychika człowieka jest mechanizmem zdolnym do samonaprawy i regeneracji. Jeśli nie będziemy jej w tym przeszkadzać i damy minimum szans, odwdzięczy nam się lepszym nastrojem, energią do życia, sukcesami w pracy (szkole), a także uśmiechem naszych bliskich. W sytuacji, gdy stres spowodował poważne zmiany w psychice, nieunikniona może się okazać psychoterapia. Może ona być pomocna także wcześniej, aby zapobiec tak drastycznym skutkom. Zawsze natomiast niezbędna jest higiena psychiczna.
Higiena psychiczna ponad wszystko.
Czym jest higiena psychiczna? Podstawową jej formą jest po prostu odpoczynek. Po całym dniu stresu, napięcia, rozwiązywania problemów należy Ci się chwila odpoczynku. Relaks, odrobina lenistwa lub zabawa z własnymi dziećmi, spotkanie z przyjaciółmi. Czas w którym będziesz mógł zapomnieć o gnębiących Cię problemach, nie będziesz musiał się spieszyć, walczyć, rywalizować. Jeśli Twój odpoczynek będzie bierny (chwila lenistwa), może się zdarzyć, że pomimo szczerych chęci ciągle będziesz myślami w świecie swoich problemów. Nawet jeśli po całym dniu spędzonym w stresie zmęczenie nie pozwoli Ci już myśleć, Twoje mięśnie będą napięte, serce będzie biło nieco szybciej, ciśnienie krwi pozostanie lekko podwyższone, itd. Jeśli w tym stanie ułożysz się do snu, może się zdarzyć, że wstając rano nie będziesz się czuł wypoczęty. Możesz odczuwać zmęczenie pomimo przespanej nocy lub nawet czuć fizyczny ból mięśni lub kości. Nie powitasz nadchodzącego dnia z radością myśląc o tym, co może się zdarzyć, ale z troską zastanawiając się, jakie tym razem kłopoty Cię spotkają. Dlatego też lepsze efekty przynosi odpoczynek aktywny, tj. taki, który zmusza Twój organizm (nie tylko umysł) do relaksu. Nie zawsze masz możliwość spaceru po lesie, wycieczki na basen lub poświęcenia wieczoru na spotkaniu z przyjaciółmi. Dlatego też psycholodzy opracowali szereg technik relaksacyjnych, które oddziałują na Twój organizm w sposób szczególnie intensywny. Wiele z nich opiera się na tradycyjnych metodach, jak np. joga, czy inne formy medytacji. Inne są opracowane na podstawie zdobytej współcześnie wiedzy (jak np. techniki wizualizacyjne, trening autogenny, metody oparte na zjawisku biologicznego sprzężenia zwrotnego - biofeedback). Większość z nich wymaga jednak regularnego uczęszczania na kursy lub dostępu do sprzętu umożliwiającego ich stosowanie (np. biofeedback). Jest jednak metoda powszechnie dostępna, która swoja efektywnością przewyższa wiele nowoczesnych technik. Jest nią słuchanie muzyki. Oczywiście nie każdy rodzaj muzyki wywiera pożądany wpływ na psychikę. Najbardziej spektakularnym efektem możliwym do osiągnięcia dzięki muzyce jest tzw. efekt Mozarta polegający na podniesieniu wyników uzyskiwanych w teście inteligencji nawet po zaledwie kilku minutach słuchania utworu tego kompozytora. Liczne badania dowiodły, że słuchanie muzyki klasycznej wywiera niezwykle silny wpływ na aktywność mózgu. Pod wpływem muzyki bardzo szybko zmienia się zapis EEG. Muzyka klasyczna powoduje nawet zmniejszenie siły i liczby napadów u osób cierpiących na epilepsję (padaczkę). Zmiana w pracy mózgu pociąga za sobą zmiany w całym organizmie. Zmniejsza się ciśnienie tętnicze krwi, spowolniona zostaje akcja serca, zmniejsza się napięcie mięśniowe, aktywność gruczołów potowych, poprawia się koncentracja i pamięć. Jeśli uważnie przeczytałeś ten tekst, zauważyłeś na pewno, że są to zjawiska odwrotne do tych, jakie mają miejsce w stanie stresu. Dlatego też muzyka pełni tak ważną rolę w walce z nim i łagodzeniu jego skutków. Podobną funkcję (niejednokrotnie nawet z lepszymi efektami) pełnią odgłosy przyrody. Szum morskich fal, szum drzew, śpiew ptaków, wszystkie te dźwięki stanowią przyczynę dobroczynnego wpływu przebywania na łonie natury. Ich słuchanie pozwala uzyskać tak potrzebną Ci chwilę odpoczynku i wymusza na Twoim mózgu relaks.
Badania naukowe pozwoliły też odnaleźć specyficzne dźwięki, które w szczególny sposób oddziałują na mózg. Są nimi tzw. dudnienia binauralne zwane też sygnałem hemi-sync. W szczególnie aktywny sposób wymuszają one na mózgu pracę charakterystyczną dla stanu relaksu i nie pozwalają mu powrócić do nadmiernej aktywności spowodowanej stresem. Więcej na temat dudnień binauralnych możesz przeczytać na naszej stronie w menu "synchronizacja półkulowa". Połączenie dobroczynnego wpływu słuchania odgłosów przyrody z dudnieniami binauralnymi pozwala na osiąganie szczególnie korzystnych efektów w walce ze stresem. Ze względu na wzrastające zapotrzebowanie na skuteczne metody zapobiegania skutkom stresu przygotowaliśmy nagrania zawierające dudnienia bianuralne wraz z wybranymi odgłosami przyrody. Ich systematyczne słuchanie jest łatwą, skuteczną i przede wszystkim możliwą do samodzielnego stosowania metodą zachowania higieny psychicznej i aktywnego relaksu. Już po kilku minutach ich słuchania w zapisie EEG zachodzą zmiany świadczące o relaksie. Każde nagranie trwa ok. 40 min., co zapewnia codzienną dawkę odpoczynku i skutecznego zwalczania złego stresu, nawet jeśli nie możesz sobie pozwolić na codzienny spacer po lesie.
Stresu nie jesteśmy w stanie uniknąć. Starajmy się jednak mieć nad nim kontrolę i zaradzić jego skutkom.

Nie każdy stres działa negatywnie. Znamy stres dobry - mobilizujący pozytywnie do działania.

Jest jednak zły stres, który jest reakcją organizmu na zagrożenie, utrudnienie lub niemożność realizacji ważnych celów i zadań człowieka. Ten stan pojawia się w momencie zadziałania bodźca, czyli stresora. Oto oznaki ostrego stresu:
• pobudzenie emocjonalne,
• wzrost ciśnienia krwi,
• przyspieszenie akcji serca,
• przyspieszenie oddechów,
• suchość w ustach,
• "gęsia skórka",
• wzrost stężenia cukru we krwi.
Objawy te są wywołane przez pobudzające działanie stresorów na wydzielanie hormonów, m.in. adrenaliny, wazopresyny, prolaktyny czy endorfin.

Po fazie zaalarmowania całego organizmu następuje faza odpoczynku - relaksacji, a więc okres, w którym dochodzi do regeneracji sił.
Nie wszyscy tak samo

Często się zdarza, że ta sama sytuacja (stresor) wywoła u jednego człowieka wszystkie oznaki stresu, a druga osoba w ogóle nie zareaguje lub nasilenie stresu będzie mniejsze. Dzieje się tak, ponieważ to nie sama sytuacja wywołuje stres, ale osobowość człowieka nadaje jej znaczenie - pozytywne lub negatywne.

Bardziej podatne na stres są osoby niecierpliwe, wrogo nastawione do otoczenia, agresywne, żyjące w pośpiechu, nadmienie rywalizujące, dążące do celu za wszelką cenę. Natomiast u osób o przeciwnych cechach (cierpliwych, pokojowo nastawionym, żyjących bez pośpiechu, skłonnych do współpracy, zmierzających do celu bez walki) rzadziej dochodzi do nasilenia stresu.
Stres długotrwały

Powstaje on pod wpływem nasilonego stresora czy stresorów lub gdy działają one w długim czasie. Może prowadzić do rozregulowania organizmu.

Początkowo człowiek wykonuje czynności dużo wolniej. Potem pojawiają się problemy z przekazywaniem i odbiorem informacji, aż w końcu następuje dezorganizacja życia i utrata kontroli nad sytuacją. Długotrwały stres może wywołać negatywne skutki zdrowotne, takie jak:
• choroby serca,
• chorobę niedokrwienną,
• zawał,
• zaburzenie rytmu serca,
• nadciśnienie tętnicze,
• chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy,
• wysoki poziom cholesterolu we krwi,
• nerwice,
• bezsenność,
• obniżenie odporności,
• zaburzenia miesiączkowania,
• zaburzenia erekcji.
Naukowcy podejrzewali powiązanie stresu z występowaniem chorób. Badania nad subiektywną skalą zdarzeń życiowych (skala stresu wg Holmsa i Rahe) pozwoliły na udokumentowanie zależności prawdopodobieństwa zachorowania od nasilenia wydarzeń życiowych. Gdy suma punktów przekroczy 300, prawdopodobieństwo zachorowania wynosi 80%, przy sumie między 150 a 299 - 50%, a 30%, gdy suma jest mniejsza od 150. Na przykład śmierć małżonka ma 100 punktów, a rozwód - 73.

Nowość w Polsce!

Już od ponad 10 lat jest dostępna w Ameryce i Wielkiej Brytanii melatonina, która chroni przed chorobami wywołanymi stresem.

Melatonina to hormon wytwarzany głównie w ciemności przez szyszynkę, gruczoł dokrewny znajdujący się w mózgu.

Oprócz działania odmładzającego, antykoncepcyjnego, uodporniającego i antymiażdżycowego jest pomocna w łagodzeniu objawów stresu, gdyż działa nasennie. A przecież zaburzenia snu są jednym z pierwszych objawów stresu. Sposób podawania hormonu musi być bardzo wyważony, gdyż może przy złym dawkowaniu prowadzić do rozstrojenia "zegara biologicznego", zaburzeń koncentracji i uwagi, a także aktywności w niewłaściwym czasie.

Melatonina została ostatnio zarejestrowana w Polsce. Lek jest dostępny bez recepty.

Jak sobie pomóc?

1. Rozładuj nagromadzone emocje przez: spacer, gimnastkę, pływanie, bieganie, tenis, gry zespołowe czy towarzyskie (planszowe lub karciane).
2. Zajmij się czymś, co sprawia Ci przyjemność (czytanie książki, pielęgnacja kwiatów, łowienie ryb, słuchanie muzyki).
3. Spróbuj medytacji.
4. Śmiej się! Śmiech burzy napięcie, rozjaśnia Twoją twarz, rozluźnia mięśnie, przywraca obiektywizm i ożywia nadzieję.
5. Nie zaniedbuj życia intymnego. To ważny sposób łagodzenia napięć.
6. Zadbaj o sposób życia - odżywiaj się prawidłowo, śpij odpowiednio długo, zaplanuj czas na rozrywkę.
7. Unikaj hałasu.
8. Nie bierz za dużo spraw na swoje barki.
9. Nie unikaj czytania poradników napisanych przez profesjonalistów.
10. Zaobserwuj i oceń swój stres. Dopóki nie nauczysz się identyfikować czynników wywołujących stres, dopóty nie będziesz potrafił/a sobie z nimi radzić. Dlatego notuj objawy stresów i sytuacje, podczas których się one pojawiają.
11. Pozwól sobie na odpoczynek. Nie mieszaj tego czasu z innymi zajęciami.
12. Oczekuj najlepszego. Nawet jeżeli spotka Cię rozczarowanie, czas przed nim przeżyjesz bez stresu.
13. Naucz się mówić "nie".
14. Zaakceptuj siebie ze wszystkimi zaletami i wadami. Pamiętaj, że nikt nie jest doskonały! (Choć doskonalenie jest wskazane).
MATURA-Przedmaturalny zawrót głowy u uczniów....i ich rodziców ...

ak pomóc dziecku w przygotowaniu się do matury? Zachęć swoje dziecko do systematyczności. Pomóż mu ustalić harmonogram przygotowań do matury. Nie zapominaj jednak o relaksie i rozrywce! Zapytaj dziecko, jak najlepiej można mu pomóc. Czy chciałoby, żeby przepytywać je od czasu do czasu z materiału, czy potrzebuje korepetycji z jakiegoś przedmiotu, etc.

Jeśli twoje dziecko tego potrzebuje, ustal specjalne „strefy ciszy”, w których mogłoby ono spokojnie się uczyć. Ewentualnie można zwolnić je z pewnych obowiązków. Pamiętajmy jednak, że czasami taki „stan wyjątkowy” w domu może niepotrzebnie wzmóc u dziecka stres.

Na 5 miesięcy przed maturą: zweryfikuj pierwotny plan
Sprawdź czy wasze założenia zdają egzamin. Jeśli nie, spróbuj je poprawić i udoskonalić.
Zaproponuj dziecku naukę szybkiego opanowywania stresu, np. trening autogenny, głębokie oddychanie, liczenie od 100 wspak (opis treningu znajdziesz na stronie www.strespodkontrola.pl )

Na 5 tygodni przed maturą: omów z dzieckiem „plan awaryjny”
Na wszelki wypadek omów z dzieckiem plan działania, gdyby nie poszło mu dobrze na maturze. Wskaż mu inne drogi wyjścia z sytuacji, np. pójście do szkoły pomaturalnej, przystąpienie do egzaminu poprawkowego w sierpniu. Nigdy nie strasz go, że niezdanie matury to „koniec świata” czy sytuacja bez wyjścia.
Na pięć dni przed maturą: postaraj się o optymistyczną atmosferę
Powiedz dziecku, że bez względu na wszystko wierzysz w jego możliwości.
Możesz opowiedzieć dziecku kilka dowcipów i anegdot o różnych ludziach i znajomych, którzy denerwowali się, a jednak zdali maturę.
Możesz także opowiedzieć o własnym zdenerwowaniu przed swoim egzaminem maturalnym.
Pokaż dziecku postawę: „że jakby co, to dziury w niebie nie będzie”
W dzień matury: trzymaj nerwy na wodzy i uśmiechnij się do dziecka
Dopilnuj aby dziecko zabrało wszystko co będzie mu potrzebne na egzaminie: legitymacja, długopis, maskotka na szczęście, etc.
Uśmiechnij się do dziecka, poklep je po ramieniu i dodaj otuchy.
...a potem spokojnie zaciśnij kciuki i wróć do własnych zajęć.

Stres nieokiełznany może powodować poczucie pustki w głowie, pogorszenie pamięci, trudności w podejmowaniu decyzji, a także kłopoty ze snem. Objawy te mogą u siebie zaobserwować nie tylko maturzyści, ale i ich rodzice. W ulotce znajdą oni szereg porad jak poradzić sobie z narastającym stresem związanym z maturą:

Zacznij uprawiać jakiś sport w wolnych chwilach, co pozwoli Ci na czynny relaks i pozwoli zapomnieć o stresie przedmaturalnym. Możesz też zachęcić swoje dziecko do wspólnej aktywności fizycznej. Spotkaj się z innymi rodzicami, których dzieci zdają w tym samym roku matury. Zobaczysz, że nie tylko Ty przeżywasz stres, poznasz zmartwienia pozostałych rodziców, co pozwoli Ci na zdystansowanie się do własnych obaw i przeżyć. Możesz uzyskać też kilka cennych rad od pozostałych.
Bez względu na to jak często myślisz i przejmujesz się egzaminem dziecka nie okazuj mu swojego stresu. Staraj się też nie opowiadać ciągle o maturze w obecności dziecka, nawet gdy rozmawiasz z kimś innym. Unikaj długich dyskusji na temat egzaminu na rodzinnych spotkaniach lub u znajomych. Niepotrzebnie zestresujesz tym siebie i dziecko.

Prowadzony już od 3 lat program edukacyjny „Stres pod kontrolą”, uczy młodzież radzenia sobie ze stresem, kontrolowania go i wykorzystywania jako stymulatora do działania. Każdy maturzysta uczestniczy w co najmniej dwóch godzinach lekcyjnych prowadzonych przez przeszkoloną uprzednio kadrę (nauczycieli, psychologów lub pedagogów szkolnych).

„Pomysł stworzenia takiego programu powstał pod wpływem przeprowadzonych przez nas badań, które wykazały, że sytuacją niemal jednoznacznie kojarzącą się ze stresem jest matura.” - mówi Barbara Nesterowicz, brand manager marki Rexona. „Wyniki tych badań uświadomiły nam, że dla młodzieży maturalnej pomocna byłaby wiedza na temat istoty stresu i sposobów radzenia sobie z nim tak, by stres towarzyszący maturze miał działanie mobilizujące, a nie paraliżujące”– kontynuuje.

Skuteczność programu potwierdzają badania PENTOR-a: pod wpływem Programem zmieniło się m.in. nastawienie młodzieży do używek, narkotyków, alkoholu i papierosów jako sposobu na redukcję stresu (spadek zainteresowania) oraz do zalecanych metod radzenia sobie ze stresem takich jak trening autogenny, joga, sport (wzrost zainteresowania).

Z roku na rok rośnie zainteresowanie Programem. W 2003 roku - w I edycji - programem objęto 180 000 uczniów (45% polskich maturzystów). W 2004 roku - II edycja – już 321 000 osób (72% polskich maturzystów). W tym roku do programu zgłoszono 380 000 młodych ludzi co stanowi 78% wszystkich maturzystów.

Każda uczestnicząca w Programie szkoła otrzymuje nieodpłatnie pakiet edukacyjny składający się z: Filmu Fikcyjna postać – dr Frojdek – tłumaczy mechanizm działania stresu, jak również omawia metody radzenia sobie z nim, na podstawie przygód 6 maturzystów

Poradnika dla edukatora

Osoby prowadzące Program uczestniczą w szkoleniu podczas, którego otrzymują 46 stronicowy „Poradnik dla edukatora”, w którym szczegółowo rozpisano scenariusze lekcji i zawarto informacje jak wykorzystać film i materiały pomocnicze.

Pakietów edukacyjnych dla uczniów

W skład pakietu wchodzi ulotka o stresie, ulotka o poceniu się – jednym z fizjologicznych objawów stresu – i antyperspirant – prezent od sponsora, który pomoże zwalczyć emocjonalne pocenie się.

Uczniowie i rodzice, którzy zechcą pogłębić swoja wiedzę o stresie mogą skorzystać ze stworzonej przez Rexonę strony internetowej www.strespodkontrola.pl . W dziele „Edu” znajdą oni m.in. szczegółowy opis treningu autogennego.

Materiały edukacyjne dla uczniów i nauczycieli przygotowali specjaliści ds. edukacji z Multi Communications (metodyk i psycholog) oraz dr Katarzyna Kosińską–Dec psycholog z Zakładu Psychologii Klinicznej w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Program od strony metodycznej konsultowali także specjaliści Polskiego Towarzystwa Oświaty Zdrowotnej, którzy odpowiadają również za realizację Programu w terenie.

skomentuj (0)

2004-11-07 18:03:46 >> Prześladowca

Choruję-kilka dni nie byłam w szkole,a wlaściwie kilka dni nie byłam na lekcjach,bo nie mogłam w domu usiedzieć i albo włóczyłam się po mieście albo czytałam w empie i odwiedzałam klasę[swoją i Kamili]:]

Pewnego brzydkiego dnia...spotkałyśmy się z Kamilą na plaży,potem w poszukiwaniu malowniczego miejsca, żeby sie pomęczyła nad szkicami, zrobiłyśmy kółeczko:promenada,jelitkowo,nowe ścieżki koło bajorka i...przechodzimy przez promenade prowadzącą na Zaspe i wchodzimy w zalesioną dróżkę i...potem znowu przez parking i...staje przed nami niestary,sprawny fizycznie facet. Czapka,taka kanarowa kamizelka i bojówki..."Dzieńdobry,nie widziałyście znaku?...wstęp na parking wzbroniony...dokumenciki proszę..." strach zagościl w moim sercu...co za pech:/mamy już z Kamilą przeżycia z mandatami:/hmmm...obmyślam drogę ucieczki,nie...nie da rady:/facet chce dzwonić po radiowóz,my mówimy, że żadnych dokumentów nie damy...facet dalej to samo...Kamila dziekuje mu za pouczenie,on nie daje za wygraną,ja sfrustrowana zaczynam go grzecznie przepraszać i się tłumaczyć[z przeklinaniem oprawców poprzednim razem nie wypaliło].Głupia jestem...:P Facet w pewnym momencie gwałtownie sie obraca i dopiero wtedy czuję smród [zapach?] czystej. Debil...ale facet miał zabawe,powiedział że wcześniej nabrał inną dziewczynę która mu sie poryczała a on pełen wyrzutów sumienia musiał ją OCZYWIŚCIE zabrać na kawę do pobliskiej "restauracji". Taa...różni ludzie,różne potrzeby,różne zestawy panvitam...facet w ten sposób zarywał. Następnym razem go chyba obiję albo napuszcze na niego...sama sie na niego napuszcze:]i skończy jak Alucard w 13 odcinku po pierwszym starciu z Incognito:P

PS.Kamila wyczuła smroda już wcześniej i nie dała sie zrobić w balona.
skomentuj (2)

Beetle Book
Linki
Mars [ ... ]
Koza potrzebny weterynarz;)
Gałązka PROMOCJA!!:D
Pterodaktyl bełtyful fizyczka;)
Randaal biały wilk...;)
Kasia ta myśląca...
Ania człon "bąbelków";)))
Dorcia banan jakich mało!!!
Aneta niepozooorna dziewczynka;))
oLLa MAŁY,wielki człowiek[Pazel];)
Kamila "zawsze byłam inna"
Kurczak wyciskacz łez;)
2005
maj
kwiecień
2004
listopad
październik
lipiec
kwiecień